با اندك تأمل در آيات تحدى ، به خوبى مىتوان دريافت كه اين آيات هرگز منحصر به فصاحت و بلاغت نيست ، بلكه به همهء معارف ارزشمند و عالى قرآن اختصاص دارد . با كمال تأسف ، علماى صدر اسلام و دانشمندان بعدى نيز به تبعيت از آنان ، هرگاه دربارهء آيات تحدى بحث كرده‌اند ، بىدرنگ از فصاحت و بلاغت سخن گفته‌اند ؛ گويى كه اعجاز قرآن تنها به فصاحت و بلاغت اختصاص داشته است ! از اين رو ، آنان كتاب‌ها و رسالات بسيارى در خصوص اعجاز قرآن نوشتند كه در آن‌ها جز از فصاحت و بلاغت ، از ديگر جهات اعجاز قرآن بحثى به ميان نيامده است . اين شيوهء نكوهيده ، دانشمندان مزبور را آن چنان از تأمل و تدبر در حقايق عالى قرآن كريم و تعمق در معارف تعالى آن بازداشته بود ، كه حتى معانى را پيش پا افتاده و بىاهميت انگاشته چنين مىپنداشتند كه جاهل و عالم و شهرى و بدوى ، همه در فهم آن معانى يك‌سانند . بنابراين ، آنان فصاحت و بلاغت را تنها انگيزهء برترى قرآن بر سخنان ديگر مىدانستند ، در حالى كه قرآن كريم به هنگام تحدى و مبارزطلبى ، همهء صفات شايسته و برجستهء خود را دخالت مىدهد و جن و انس را به مبارزه و معارضه - با تمام فنون و شئون خود - فرا مىخواند . خداى تعالى هنگامى كه از امتيازهاى قرآن ياد مىكند ، كلمات و تركيبات برجسته‌اى چون : نور ، رحمت ، هدايت ، حكمت ، موعظه ، برهان ، روشن كنندهء حقيقت هر چيز ، شرح و بسط دهندهء كتاب الهى ، شفا براى مؤمنان ، جدا كنندهء حق از باطل ، بدون نقص و عيب و سخن گزاف ، مواضع آيات الهى « 1 » ، به دور از اختلاف و تناقض ،

--> ( 1 ) . برخى از مفسران ، « مواقع النجوم » را به « آيات كريمهء قرآن » ترجمه و تفسير كرده‌اند ، زيرا « موقع » را كه مفرد « مواقع » است ، اسم مكان دانسته و در نتيجه ، آن را محل يا موضع معنا كرده‌اند . هم‌چنين « نجم » را كه مفرد « نجوم » است - به معنا « هر قسمتى از قرآن كه نازل مىشده » ، گرفته‌اند - نه ستاره ؛ در اين صورت ترجمهء « مواقع النجوم » مىشود : مواضع بخش‌ها [ يا ] آيات قرآنى ؛ و به عبارت ديگر ، « قرآن كامل » . البته ، برخى از علماى تفسير ، « مواقع » را « اوقات » معنا كرده‌اند ، چنان‌كه از ابن عباس رضى الله عنه روايت شده كه گفت : « همهء قرآن يك باره در شب قدر از آسمان عليا به آسمان دنيا نازل گرديد ، و آن‌گاه در طول سال‌ها - به طور پراكنده و در قالب الفاظ - بخش بخش از آسمان دنيا به زمين فرو فرستاده شد . » بنابراين ، « مواقع النجوم » به اوقات نزول بخش‌ها [ يا ] آيات قرآنى ترجمه شده است ، همانطور كه در ( تفسير جامع ، ج 7 ، ص 47 ) ترجمهء آيهء « فَلا أُقْسِمُ بِمَواقِعِ النُّجُومِ » چنين آمده است : « سوگند به آيات كريمهء قرآن كه بر رسول اكرم صلى الله عليه و آله در مواقع گوناگون فرود آمد . » صاحب كشف الاسرار نيز با ذكر روايت منقول از ابن عباس ، همين نظر را به انضمام نظرياتى ديگر ابراز داشته است . ليكن علامهء طباطبائى - طاب ثراه - پس از ذكر نظريات مختلف ؛ از جمله : قول ابن عباس ، موقع به معنا موضع را مرجح دانسته است . ( براى اطلاع و تحقيق بيشتر رجوع كنيد به : تفسير الميزان ، ج 19 ، ص 136 و 141 ؛ تفسير كشف الاسرار ، ج 9 ، ص 462 - 463 ؛ نثر طوبى ، ج 2 ، ص 441 و 571 - 572 ؛ مفردات راغب ص 504 ؛ تفسير شبّر ، ص 502 و ديگر تفاسير عامّه و خاصّه . ) .